|
24 Ekim 2003
Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
25269
Kabul Tarihi:
09.10.2003
Kanun
No:4982
Bilgi Edinme
Hakkı Kanunu
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve
Tanımlar
Amaç
MADDE 1.
— Bu Kanunun
amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik,
tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi
edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2.
— Bu Kanun; kamu
kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanır.
1.11.1984
tarihli ve 3071
sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun hükümleri
saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3.
— Bu Kanunda geçen;
a) Kurum ve
kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve kapsama dahil olan
bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam ve
mercileri,
b)
Başvuru sahibi: Bu
Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak kurum ve
kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi:
Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu Kanun
kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge:
Kurum ve kuruluşların
sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı, basılı veya
çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup,
program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti,
harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi,
haber ve veri
taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya
belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin niteliğine göre, kurum
ve kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya belgenin bir
kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadığı hâllerde,
başvuru sahibinin bilgi veya belgenin aslını inceleyerek not
almasına veya içeriğini görmesine veya işitmesine izin
verilmesini,
f) Kurul:
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade
eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Bilgi Edinme
Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi
edinme hakkı
MADDE 4.
— Herkes bilgi
edinme hakkına sahiptir.
Türkiye'de
ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı
tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet
alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi
çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanırlar.
Türkiye'nin
taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri
saklıdır.
Bilgi verme
yükümlülüğü
MADDE 5. — Kurum ve
kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi
veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme
başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli
idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna
aykırı hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Bilgi Edinme
Başvurusu
Başvuru
usulü
MADDE 6.
— Bilgi edinme
başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma yeri veya
iş adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve
adresi ile yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren
dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum veya
kuruluşa yapılır. Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının veya
yazının kimden neşet ettiğinin tespitine yarayacak başka bilgilerin
yasal olarak belirlenebilir olması
kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişim araçlarıyla da
yapılabilir.
Dilekçede,
istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek
bilgi veya belgenin niteliği
MADDE 7.
— Bilgi edinme
başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya
görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin
olmalıdır.
Kurum ve
kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da
analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge
için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.
İstenen bilgi
veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde
bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve
durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış
veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler
MADDE 8. — Kurum ve
kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân ve benzeri
yollarla kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme
başvurularına konu olamaz. Ancak, yayımlanmış veya kamuya açıklanmış
bilgi veya belgelerin ne şekilde, ne zaman ve nerede yayımlandığı
veya açıklandığı başvurana bildirilir.
Gizli
bilgileri ayırarak bilgi veya belge verme
MADDE 9. — İstenen bilgi
veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan
bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve
bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge,
gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan
sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi başvurana
yazılı olarak
bildirilir.
Bilgi veya
belgeye erişim
MADDE 10.
— Kurum ve
kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin onaylı bir kopyasını
verirler.
Bilgi veya
belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün olmadığı
veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde, kurum ve
kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya
basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını incelemesi ve not
alabilmesini,
b) Ses kaydı
şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
dinleyebilmesini,
c) Görüntü
kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya
belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde elde edilmesi
mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak
sağlanır.
Başvurunun
yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi veya
belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet
tutarı kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil
edebilir.
Bilgi veya
belgeye erişim süreleri
MADDE
11.— Kurum ve
kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi onbeş
iş günü içinde sağlarlar. Ancak istenen bilgi veya belgenin,
başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir birimden sağlanması;
başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum ve kuruluşun görüşünün
alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi
durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz iş günü içinde sağlanır.
Bu durumda, sürenin uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru sahibine
yazılı olarak ve onbeş iş günlük sürenin bitiminden önce
bildirilir.
10 uncu
maddede belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken maliyet
tutarının idare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle onbeş iş
günlük süre kesilir. Başvuru sahibi onbeş iş günü içinde ücreti
ödemezse talebinden vazgeçmiş sayılır.
Başvuruların cevaplandırılması
MADDE 12.
— Kurum ve
kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı
olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler.
Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı
başvuru yolları belirtilir.
İtiraz
usulü
MADDE 13.
— Bilgi edinme
istemi 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplerle reddedilen
başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden
itibaren onbeş gün içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki
kararını otuz iş günü içinde verir. Kurum ve kuruluşlar, Kurulun
istediği her türlü bilgi veya belgeyi onbeş iş günü içinde vermekle
yükümlüdürler.
Kurula itiraz,
başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini
durdurur.
Bilgi
Edinme Değerlendirme Kurulu
MADDE 14.
— Bilgi edinme
başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine, 16 ve 17 nci
maddelerde öngörülen sebeplere dayanılarak verilen kararları
incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının
kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul; birer
üyesi Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi kurumları
içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku, idare
hukuku ve anayasa hukuku alanlarında profesör veya doçent unvanına
sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar Birliğinin baro başkanı
seçilme yeterliliğine sahip kişiler içinden göstereceği iki aday,
iki üyesi en az genel müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir
üyesi de Adalet Bakanının önerisi üzerine bu Bakanlıkta idarî görevlerde çalışan hâkimler
arasından Bakanlar Kurulunca seçilecek dokuz üyeden
oluşur.
Kurul
üyeliğine önerilen adayların muvafakatları aranır.
Kurul Başkanı,
kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul, en az
ayda bir defa veya
ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı üzerine
toplanır.
Kurul
üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona erenler
yeniden seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan
üyenin yerine aynı usule göre seçilen üye, yerine seçildiği üyenin
görev süresini tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve başlayıncaya
kadar önceki Kurul görevine devam eder.
Kurul
üyelerine 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri
saklı kalmak kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün için uhdesinde
kamu görevi bulunanlara (1000), uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara
ise (2000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı
sonucu bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir. Bu ödemelerde damga
vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz.
Kurul,
belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları kurabilir;
ayrıca gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile diğer kurum ve
kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak
üzere toplantılarına katılmaya davet edebilir.
Kurulun
sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından yerine
getirilir.
Kurulun görev
ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça hazırlanarak
yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Bilgi Edinme
Hakkının Sınırları
Yargı
denetimi dışında kalan işlemler
MADDE 15.
— Yargı denetimi
dışında kalan idarî işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve mesleki
onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun kapsamına dahildir.
Bu şekilde sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin yargı denetimine
açılması sonucunu doğurmaz.
Devlet
sırrına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 16.
— Açıklanması
hâlinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, millî savunmasına ve
millî güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet
sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı
kapsamı dışındadır.
Ülkenin
ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 17.
— Açıklanması ya
da zamanından önce açıklanması hâlinde, ülkenin ekonomik çıkarlarına
zarar verecek veya haksız rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
İstihbarata
ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 18.
— Sivil ve askerî
istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ancak, bu
bilgi ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu
etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler
bilgi edinme hakkı kapsamı içindedir.
İdarî
soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 19.
— Kurum ve
kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî soruşturmalarla
ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce açıklanması
hâlinde;
a) Kişilerin
özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak,
b) Kişilerin
veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini
tehlikeye sokacak,
c)
Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli
kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya
soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin
edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî
soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya
belgeler
MADDE 20. — Açıklanması veya
zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Suç
işlenmesine yol açacak,
b) Suçların
önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanunî yollarla
yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama
görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında
dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl
edecek,
Nitelikteki
bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929
tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 18.6.1927
tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982
tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel
kanun hükümleri saklıdır.
Özel
hayatın gizliliği
MADDE 21. — Kişinin izin
verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği
kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve
aile hayatına, şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine
haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı
kapsamı dışındadır.
Kamu yararının
gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve
kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber
verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin gizliliği
|